Xã Hương Sơn được thành lập trên cơ sở hợp nhất 4 xã: An Tiến, Vạn Tín, Hùng Tiến và Hương Sơn thuộc huyện Mỹ Đức cũ, với diện tích tự nhiên khoảng 69 km vuông, dân số hơn 52.600 người. Đây là vùng đất giàu truyền thống, hội tụ những giá trị văn hóa, tâm linh đặc sắc, nổi bật nhất là quần thể Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Quốc gia đặc biệt Chùa Hương.
Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn (Chùa Hương) có giá trị rất lớn về lịch sử, văn hóa, tâm linh và du lịch, với 21 điểm di tích có động, có đền, có chùa, có suối, có núi, có đồng, có bãi. Mỗi điểm di tích là một di sản văn hóa Phật giáo vô giá... Tuy nhiên, trong nhiều năm, tiềm năng quý giá này chưa được khai thác xứng tầm, còn nhiều tồn tại bất cập, khiến lượng du khách đến với Chùa Hương ngày càng giảm.
Đặc biệt, trong nhiều năm qua, cảnh quan khu vực Chùa Hương đã bị ảnh hưởng đáng kể bởi hiện tượng người dân tự ý dựng mái che, mái vẩy và các điểm kinh doanh tạm bợ. Sự phát triển tự phát này khiến không gian chung trở nên nhếch nhác, thiếu đồng bộ, làm che khuất vẻ đẹp tự nhiên vốn có của khu Di tích Quốc gia đặc biệt.
Đồng chí Trần Đức Hải - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn và đồng chí Lê Văn Trang - Chủ tịch UBND xã cùng các đồng chí lãnh đạo xã Hương Sơn trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo và động viên các hộ kinh doanh đang tự giác tháo dỡ, giải tỏa hàng quán không trong quy hoạch.
Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn Vương Trọng Đạo thông tin, theo số liệu thống kê, có khoảng 115 hàng, quán lấn chiếm, không nằm trong quy hoạch đang kinh doanh tại Chùa Hương.
Điển hình, có thể kể tới như các ki ốt, hàng quán vi phạm tại khu vực Cửa Võng, Am Phật Tích, Giải Oan; các hàng quán không nằm trong quy hoạch khu vực Thung Phủ Mã, khu vực Nhà điều hành HTX du lịch Chùa Hương đến bến Thiên Trù trong quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Hương.
Do đó, nhằm tăng cường hiệu quả quản lý Nhà nước, xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép, làm ảnh hưởng đến cảnh quan và trật tự khu di tích, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân và hộ kinh doanh.
Tạo không gian thông thoáng, an toàn cho du khách, xây dựng hình ảnh Chùa Hương “sáng - xanh - sạch – đẹp – văn minh” thân thiện, hấp du khách và hướng tới quản lý du lịch bền vững theo quy hoạch.
UBND xã Hương Sơn đã ban hành Kế hoạch số 111 ngày 17/11/2025 về việc giải tỏa một số điểm kinh doanh dịch vụ bên trong khu di tích Chùa Hương. Kế hoạch được triển khai thành 3 giai đoạn từ ngày 15/11 đến 31/12/2025.
Giai đoạn1 (từ 15/11 – 25/11/2025), tiến hành rà soát, thống kê chi tiết các điểm vi phạm. Giai đoạn 2 (từ 25/11 – 05/12/2025), họp dân, tuyên truyền, vận động tự tháo dỡ. Gia đoạn 3 (từ ngày 5/12 – 30/12/2025), tổ chức cưỡng chế, giải tỏa các trường hợp không chấp hành. Sau giải tỏa, UBND xã sẽ bổ chức bàn giao mặt bằng, bố trí lực lượng trực bảo vệ và tiếp tục kiểm tra chống tái lấn chiếm.
Công tác tuyên truyền được đặt lên hàng đầu
Ông Trần Xuân Thăng- Trưởng phòng Văn hóa- Xã hội xã Hương Sơn, Tổ trưởng Tổ tuyên truyền cho biết, để Kế hoạch 111 đạt hiệu quả cao, công tác tuyên truyền được xã Hương Sơn xác định là nhiệm vụ then chốt. Theo đó, UBND xã Hương Sơn đã ban hành Quyết định số 1506/QĐ-UBND ngày 28/11 về việc thành lập tổ tuyên truyền thực hiện giải phóng một số điểm kinh doanh dịch vụ bên trong khu Di tích Chùa Hương.
Tổ tuyên truyền có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch tuyên truyền thực hiện trước, trong và sau khi giải tỏa, bằng nhiều hình thức tuyên truyền như trên loa truyền thanh, niêm yết công khai, thông báo trực tiếp, họp dân... Tuyên truyền sâu rộng để người dân hiểu rõ ý nghĩa, lợi ích của việc lập lại trật tự, bảo vệ cảnh quan di tích.
Theo ông Trần Xuân Thăng, ngoài việc tuyên truyền tại các hội nghị, loa đài, Tổ tuyên truyền cũng tổ chức tuyên truyền vận động đến từng gia đình có điểm kinh doanh dịch vụ để tuyên truyền, vận động và thuyết phục người dân tự tháo dỡ, giải thích rõ thời gian tổ chức thực hiện. Phối hợp với các đơn vị liên quan để công tác tuyên truyền được hiệu quả cao.
Chia sẻ với PV trong sáng 9/12, ông Vương Trọng Đạo cho biết, nhờ chỉ đạo sát sao của các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, UBND xã, sự vào cuộc tích cực của các cơ quan chuyên môn và sự đồng lòng của Nhân dân, nhiều tập thể, cá nhân đã tích cực, tự giác tham gia tháo dỡ các công trình không thuộc quy hoạch, đồng hành cùng chính quyền trong việc trả lại cảnh quan vốn có.
Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 82/115 chủ hộ kinh doanh đã tự tháo dỡ hàng, quán lấn chiếm, không trong quy hoạch. Một số hộ không có điều kiện tự tháo dỡ thì UBND xã đã bố trí lực lượng quân sự, công an, đoàn thanh niên, hội viên phụ nữ hỗ trợ tháo dỡ và vận chuyển vật liệu ra khỏi khu vực.
“Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để các hộ còn lại tự tháo dỡ, trả lại sự thông thoáng cho khuôn viên khu di tích” – ông Vương Trọng Đạo nhấn mạnh.
Với sự hỗ trợ máy xúc, chủ hộ kinh doanh nhà hàng Minh Thích đang tích cực tháo dỡ phần ki ốt không nằm trong quy hoạch.
Theo ghi nhận của PV trong sáng 9/12, các chủ hộ kinh doanhđang tiến hành giải tỏa, tháo dỡ các hàng quán, khu vục dịch vụ từ cột Lồng Đèn vào cổng động Hương Tích. Tích tháo dỡ, giải tỏa tuyến đi bộ khu vực Cửa Võng, Am Phật Tích, Giải Oan, ga cáp treo số 1 đến ga cáp treo số 3.
Để hỗ trợ người dân, xã Hương Sơn đã bố trí máy xúc cỡ lớn và xe vận tải để giúp người dân vận chuyển vật liệu ra khỏi khu vực dễ dàng.
Tại hành lang đường đi lại tại khu vực Thung Phủ Mã, các chủ hộ kinh doanh đang tích cực tháo dỡ các ki ốt, trả lại đường đi rộng 30 mét cho du khách và người dân.
Lực lượng quân sự xã Hương Sơn hỗ trợ người dân tháo dỡ ki ốt.
Bên cạnh đó, toàn bộ các hàng quán từ Nhà điều hành HTX dịch vụ du lịch Chùa Hương bến Tiên Trù đến chân bậc lên dốc đường Thiên Trù cũng đang được các phương tiện máy móc cùng người dân tháo dỡ.
Các tổ chức chính trị, xã hội xã Hương Sơn hỗ trợ người dân di chuyển vật liệu sau khi tháo dỡ
Để quá trình tháo dỡ đảm bảo thời gian, chủ hộ kinh doanh Dũng Lượng đã huy động họ hàng hỗ trợ.
Hàng loạt hàng quán tại khu vực núi Voi Phục, đường đi lên Hinh Bồng, Đại Binh...đang được các chủ hộ kinh doanh tự tháo dỡ, giải tỏa với sự hỗ trợ của các lực lượng chức năng xã Hương Sơn.
Các hộ kinh doanh tại khu vực Thung Mang đang tích cực tháo dỡ, trả lại hàng lang đi bộ cho du khách (lối đi rộng 10 -13 mét từ bờ suối Yến theo quy định).
Khu vực Thung Mang (bên bờ suối Yến) cũng đang được tháo dỡ, nhằm trả lại hàng lang đi cho du khách )rộng 10 -13 mét từ bờ suối Yến).
Hai anh em ông Nguyễn Văn Hồng vận chuyển tôn lợp vừa tháo dỡ ra điểm tập kết.
Ông Nguyễn Văn Hồng, chủ cơ sở kinh doanh bánh kẹo chia sẻ, được các thành viên trong Tổ tuyên truyền đến tận nhà vận động tháo dỡ ki ốt, gia đình tôi đã tự nguyện chấp hành chủ trương đúng đắn của chính quyền và tự tháo dỡ.
“Tôi nhận thức được rằng, việc làm của mình không chỉ góp phần mang lại cảnh quan thông thoáng cho khu di tích, mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm, lòng tự hào và tình yêu di sản của cộng đồng” – ông Nguyễn Văn Hồng cho hay.
Vợ chồng ông Trịnh Tiến Dũng đang tháo dỡ nốt phần còn lại của ki ốt.
Cùng chung suy nghĩ, ông Trịnh Tiến Dũng, chủ cơ sở kinh doanh hàng lưu niệm cho biết, nhận thức được rằng, mỗi đóng góp cho cảnh quan thêm xanh - sạch đều là một hành động ý nghĩa, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa – lịch sử và xây dựng hình ảnh quê hương văn minh, giàu bản sắc. Do đó, sau khi được tuyên truyền, gia đình tôi đã tự tháo dỡ ki ốt, góp phần làm cho hành lang đường lên Thiên Trù rộng rãi, thông thoáng.