Một số hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự phổ biến có thể kể đến như: Không có mặt theo lệnh gọi nhập ngũ; Giả mạo giấy tờ để được miễn hoặc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự; Cố tình làm sai lệch thông tin cá nhân; Trốn đi khỏi nơi cư trú để tránh bị triệu tập…
Những hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự không chỉ làm suy giảm uy tín của cá nhân thực hiện mà còn gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến tính nghiêm minh của pháp luật và trật tự xã hội. Việc cố tình vi phạm các quy định về nghĩa vụ quân sự là sự thiếu tôn trọng đối với Tổ quốc và những đồng bào đã, đang, và sẽ thực hiện nghĩa vụ cao cả này. Bên cạnh đó, những hành vi này còn tạo ra tiền lệ xấu trong xã hội, làm suy giảm lòng tin của người dân đối với các quy định của pháp luật và làm giảm hiệu quả của công tác tuyển quân.
Trách nhiệm pháp lý khi trốn tránh nghĩa vụ quân sự
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, trốn tránh nghĩa vụ quân sự là hành vi bị nghiêm cấm và sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý với các mức độ xử phạt khác nhau, tùy vào mức độ vi phạm.
Ngoài xử phạt hành chính, người trốn tránh nghĩa vụ quân sự còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 332 và 333 của Bộ luật Hình sự 2015. Cụ thể:
Điều 332: Quy định về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Theo đó, người nào không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ mà không thuộc trường hợp được miễn, tạm hoãn thì có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm, hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 2 năm.
Ðặc biệt, nếu có thêm các tình tiết tăng nặng như: tự gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của mình; phạm tội trong thời chiến hay lôi kéo người khác phạm tội thì mức phạt tù từ 1-5 năm
Điều 333: Quy định về tội không chấp hành lệnh gọi quân nhân dự bị nhập ngũ. Là quân nhân dự bị mà không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ trong trường hợp có lệnh tổng động viên, lệnh động viên cục bộ, có chiến tranh hoặc có nhu cầu tăng cường cho lực lượng thường trực của quân đội để chiến đấu bảo vệ địa phương, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Các tình tiết tăng nặng như tổ chức trốn tránh nghĩa vụ quân sự, trốn tránh nhiều lần, hay có sự tham gia của nhiều người sẽ dẫn đến các hình phạt nghiêm khắc hơn, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật trong việc bảo vệ an ninh quốc phòng.
Ngoài trách nhiệm pháp lý, hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự còn để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với cá nhân và xã hội. Cụ thể:
Thứ nhất: Trốn tránh nghĩa vụ quân sự không chỉ ảnh hưởng đến danh dự cá nhân mà còn gây khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm, đặc biệt là trong các ngành nghề đòi hỏi tiêu chuẩn đạo đức và trách nhiệm công dân cao. Hơn nữa, việc này còn có thể ảnh hưởng đến các quyền lợi công dân khác như việc làm hộ chiếu, xuất cảnh, hay tham gia các hoạt động xã hội.
Thứ hai: Việc trốn tránh nghĩa vụ quân sự có thể làm suy giảm lòng tin của xã hội đối với pháp luật, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự đoàn kết và sức mạnh chung của cộng đồng. Nếu hành vi này trở nên phổ biến, nó sẽ làm giảm hiệu quả của công tác nghĩa vụ quân sự và ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng của quốc gia.
Trốn tránh nghĩa vụ quân sự là hành vi vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng, bao gồm cả trách nhiệm hành chính và hình sự. Để tránh những rủi ro này, mỗi công dân cần chấp hành nghiêm chỉnh các quy định về nghĩa vụ quân sự, đồng thời tìm hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan để thực hiện đúng trách nhiệm của mình./.